Kedi Kızgınlık Dönemi Ne Kadar Sürer? Belirtileri, Rahatlatma Yolları ve Yapılmaması Gerekenler

Bu yazıyı okuyan insan genelde gece saat üçte kedinin sesinden uyanmış, telefonu açmış ve "kedim acı mı çekiyor" diye yazıyor oluyor. Kısa cevabı baştan verelim, ayrıntılar aşağıda.

Kısa cevap

• Bir kızgınlık dönemi ortalama 7 gün sürer. Normal aralık 1 ile 21 gün arasındadır.
• Kedi çiftleşmezse döngü kapanmaz; 1-3 hafta sonra baştan başlar ve mevsim boyunca tekrar eder.
• Kedi acı çekmiyor. Çıkardığı o ses ağrı değil, çağrı.
• Kedide kızgınlıkta kanama olmaz. Kan görüyorsanız bu kızgınlık değildir, veterinere gidin.
• Kızgınlığı kalıcı olarak bitiren tek şey kısırlaştırmadır. İğne, hap, bitkisel damla hepsi geçicidir ve bir kısmı gerçekten tehlikelidir.

Kedi kızgınlık dönemi kaç gün sürer

Tek bir kızgınlık ortalama bir hafta sürer. Veteriner kaynakları alt sınırı 1 gün, üst sınırı 21 gün olarak veriyor. Yani "bizimki üç günde geçti" de normal, "on gün oldu hâlâ bitmedi" de normal.

Ama asıl mesele tek bir dönemin uzunluğu değil, iki dönem arasındaki boşluk. Kedi çiftleşmediyse aradaki sessizlik de ortalama bir hafta; döngü tipik olarak 14-21 günde bir yeniden açılıyor.

Pratikte bu şu demek: kedinizi kısırlaştırmazsanız üreme mevsimi boyunca birkaç günlük molalar dışında bu tablo sürekli devam eder. İnsanların "kedim aylardır kızgın" demesinin sebebi bu. Kedi aylardır aynı kızgınlıkta değil, arka arkaya kızgınlığa giriyor.

"Neden bitmiyor" sorusunun gerçek cevabı

Bu kısım Türkçe kaynakların çoğunda atlanıyor ama geri kalan her şeyi açıklıyor.

İnsanda ve köpekte yumurtlama kendi takvimine göre, çiftleşme olsun ya da olmasın gerçekleşir. Kedide gerçekleşmez. Kedi yumurtlamak için çiftleşme uyarısına ihtiyaç duyar; buna refleks yumurtlama deniyor. Çiftleşme sırasındaki fiziksel uyarı beyinde bir hormon salınımını tetikler ve yumurtlama ancak o zaman olur. Tek çiftleşme çoğu zaman yetmez, tekrarı gerekir.

Sonucu şu: kedi çiftleşmezse yumurtlamaz. Yumurtlamayınca döngüyü kapatan hormon dönemi hiç başlamaz. Vücut birkaç gün bekler ve baştan başlar.

Yani kedinizin durmaması bir arıza değil, tasarımın kendisi. Doğada bu, türün hiçbir çiftleşme fırsatını kaçırmamasını sağlıyor. Apartman dairesinde ise sizi de kediyi de aylarca yoruyor.

Kedi kızgınlık belirtileri nelerdir

Hepsi bir arada görülmeyebilir. Hiçbir belirti vermeden geçen "sessiz kızgınlık" da var: kedi döngüdedir ama dışarıdan anlaşılmaz.

• Kızgınlık sesi. En belirgin belirti. Alışılmadık, uzun, inleme gibi bir miyavlama; gece belirgin şekilde artar. Buna "çağrı" deniyor, çünkü işlevi tam olarak bu.
• Aşırı sevgi. Bacağınıza, eşyalara, kapı kenarlarına sürtünme. Normalde mesafeli olan kedi bile bir anda dizinizden inmez olur.
• Yerde yuvarlanma, sırtüstü dönme, debelenme.
• Çökme pozisyonu. Sırtını çukurlaştırıp arka tarafını kaldırma, kuyruğu yana atma. Özellikle sırtına ya da kuyruk dibine dokunduğunuzda.
• Arka ayaklarla tepinme, olduğu yerde adımlama.
• Dışarı çıkma ısrarı. Kapıya yüklenme, pencereye asılma. Kayıp kedi vakalarının bu dönemde artmasının sebebi budur.
• İdrarla işaretleme. Dişi kedi de yapar: dikey yüzeylere az miktarda idrar püskürtme.
• İştahta düşüş. Birkaç gün az yemek normaldir, hiç yememek değildir.
• Genital bölgeyi fazla yalama.

Kedide kanama olmaz, bu ayrımı mutlaka bilin

İnternette kedi ve köpek bilgisi sürekli birbirine karışıyor. Köpekte kızgınlıkta kanama normaldir. Kedide değildir.

Kedinizin arka tarafında kan, kanlı akıntı ya da renkli, kokulu bir akıntı görüyorsanız bu bir kızgınlık belirtisi değil. Rahim iltihabı, idrar yolu enfeksiyonu, travma veya düşük olabilir. Beklemeyin, veterinere gidin.

Kızgınlık ne zaman başlar

Kediler 4 ile 12 ay arasında ergenliğe girer, çoğunda bu 6 ay civarıdır. Üç şey birlikte belirler: yaş, vücut ağırlığı ve günün ne kadar aydınlık olduğu.

Buradaki can alıcı nokta şu: beş aylık bir kedi gebe kalabilir. "Daha yavru, zamanı var" diye beklerken ilk kızgınlık gelir. Kısırlaştırma zamanlamasını veterinerinizle ergenlik gelmeden konuşun.

Irk da fark yaratıyor. Persian gibi uzun tüylü ırklarda döngüler daha düzensiz olabiliyor; Siyam gibi kısa tüylülerde yıl boyu sürebiliyor.

Neden ilkbaharda başlıyor, kışın neden devam ediyor

Kedi mevsime bağlı üreyen bir hayvan ve tetikleyici sıcaklık değil, ışık.

Günler kısaldığında beyindeki pineal bez melatonin salgısını artırıyor, melatonin de üreme hormonlarını baskılıyor. Günler uzamaya başlayınca melatonin düşüyor ve döngü açılıyor. Kuzey yarımkürede bu, ilkbahardan sonbahara uzanan bir sezon demek.

Ama bir istisna var ve ev kedileri tam olarak o istisna: yapay ışık altında yaşayan kedi mevsimi hiç algılamayabilir. Günde 12 saatten fazla aydınlık gören bir kedi kışın da döngüye girebilir. "Ocak ayında kedim neden kızgın" sorusunun cevabı genelde oturma odasındaki lamba.

Erkek kedide kızgınlık olur mu

Teknik olarak hayır. Döngüye giren dişidir. Erkek kedi ergenliğe ulaştıktan sonra sürekli üremeye hazırdır; onu tetikleyen şey mevsim ve çevresindeki dişilerdir.

Erkekte gördüğünüz tablo farklıdır: idrarla işaretleme ve o keskin koku, dışarı çıkma ısrarı, diğer erkeklerle kavga, evden kaçma. Kavgada bulaşan hastalıklar ve trafik kazaları, kısırlaştırılmamış erkek kedilerin en büyük iki riskidir.

Erkeği kısırlaştırmak dişiyi kızgınlıktan çıkarmaz, ama mahalledeki yavru sayısını düşürür. Tek bir erkek bir sezonda onlarca yavrunun babası olabilir. Dişi kedi aynı dönemde birden fazla erkekle çiftleşirse, aynı batındaki yavruların babaları farklı olabilir.

Kızgınlık dönemindeki kediyi evde nasıl rahatlatırsınız

Önce dürüst olalım: kızgınlığı evde bitiren bir yöntem yok. Aşağıdakiler kediyi ve sizi dönemin içinden geçirmek için; döngüyü durdurmuyorlar.

Catnip bazı kedileri sakinleştirir, bazılarını daha da uyarır. Denemesi serbest ama çözüm değil.

• Oyunla yorun. Günde iki üç kez, 10-15 dakikalık gerçekten yorucu oyun. Enerjiyi boşaltmak gece sesini azaltabiliyor.
• Sıcak ve sessiz bir köşe kurun. Yüksekte, kapalı, yumuşak bir yatak. Kedi saklanabileceği bir yer isteyebilir.
• Kapı ve pencereleri kontrol edin. Kaçma riskinin en yüksek olduğu dönem budur. Pencere teli, balkon kontrolü, kapı açılırken dikkat. Olur da kaybolursa kayıp kedide ilk 24 saat yazısına bakın.
• Kum kabını daha sık temizleyin. İşaretleme artıyor; temiz kum kabı kabın dışına yapma olasılığını düşürüyor.
• Azarlamayın. Ses çıkarması, sürtünmesi, işaretlemesi yanlış davranış değil, hormon. Ceza işe yaramaz, sadece kedinin stresini artırır.
• Ayrı tutun. Evde kısırlaştırılmamış erkek kedi varsa fiziksel olarak ayırın. Kapı kapalı yetmez, kapı kilitli olsun.

Asla yapılmaması gerekenler

Yazının en önemli bölümü burası. Aşağıdakiler Türkiye'de yaygın ve her biri gerçek zarar veriyor.

Kendi başınıza "kızgınlık iğnesi", hap veya kızgınlık giderici vermeyin.

Bu ürünlerin etken maddesi progestin grubu hormonlardır: megestrol asetat, medroksiprogesteron ve benzerleri. Kızgınlığı gerçekten bastırırlar, yaygın olmalarının sebebi bu. Bedeli ise şu:

Üstüne tek dozun etkisi 4-6 hafta sürüyor, karaciğer veya böbrek sorunu olan kedide daha uzun. Yani "bir kerelik" diye verdiğiniz şey haftalarca vücutta kalıyor.

Bu ilaçlar veteriner kontrolünde, belirli durumlarda kullanılıyor. İnternetten ya da tanıdık tavsiyesiyle, dozunu bilmeden verildiğinde zarar veriyor. Veterineriniz önermiyorsa kullanmayın.

Bitkisel damla ve "sakinleştirici" ürünlere güvenmeyin.

Passiflora ve benzeri bitkisel karışımlar kızgınlık için sıkça öneriliyor. Kızgınlığı durdurduklarına dair bir kanıt yok. Zararsız görünüyorlar ama iki sorun var: kedinin döngüsü devam ettiği için gebelik riski sürüyor, ve siz "bir şey yaptım" sanıp asıl kararı erteliyorsunuz.

İnternette dolaşan kulak çubuğu yöntemini denemeyin.

Kediyi "rahatlatmak" için genital bölgeye kulak çubuğu uygulanmasını öneren paylaşımlar var. Doku travması ve enfeksiyon riski taşıyor; ayrıca yumurtlamayı tetikleyip kediyi 40-50 gün süren yalancı gebeliğe sokabiliyor. Kediye yardım etmiyor.

"Bir kere doğursun, rahatlar" demeyin.

Doğurmanın kediyi rahatlattığına dair bir bulgu yok. Olan şu: ortalama 4-5 yavru, hepsine yuva bulma zorunluluğu, ve anne kedi birkaç ay sonra yine aynı döngüde.

• Şeker hastalığı. Bildirilen en ağır yan etki. İlaç kesilince düzelebiliyor ama çoğu kedide geri dönüyor.
• Meme dokusunda aşırı büyüme. Bir kısmı ilaç bırakılınca geriliyor, bir kısmında meme ameliyatı gerekiyor.
• Meme kanseri. Nadir, ama ortaya çıktığında genellikle ölümcül.
• Rahim iltihabı (piyometra) ve rahim içi kistik büyüme. Acil ameliyat gerektiren tablo.
• Böbrek üstü bezinin baskılanması, kilo artışı, nadiren karaciğer hasarı.

Kedi kızgınlıkken kısırlaştırılır mı

Google'da kızgınlıkla birlikte en çok aranan soru bu. Cevap evet, yapılıyor ama tek kelimeyle geçiştirilecek bir konu değil.

Kızgınlıkta üreme organlarına kan akışı artıyor, dokular kanla doluyor. Ameliyat teknik olarak daha zor ve daha kanlı oluyor. Deneyimli bir cerrahın elinde komplikasyon oranının arttığına dair güçlü bir kanıt yok ve barınak hekimliği kılavuzları işlemi güvenli kabul ediyor. Buna karşın bazı veterinerler dönemin geçmesini tercih ediyor, bazı kliniklerde ücret de yükseliyor.

Yani karar kediyi görmüş olan, ameliyatı yapacak kişinin. Veterinerinize şunları sorun:

Beklemenin de bir maliyeti var: her döngü rahim iltihabı riskini artırıyor ve beklenen her gün gebelik riski demek.

Kısırlaştırmanın zamanlaması, süreci ve sonrası için kısırlaştırma rehberimize bakabilirsiniz. Konunun dini boyutunu soranlar için ayrı bir yazı var: kedi kısırlaştırmak günah mı.

• Şimdi mi yapalım, bir hafta bekleyelim mi?
• Kızgınlıkta ameliyat ücreti değişiyor mu?
• Bu durumda daha önce kaç ameliyat yaptınız?

Masraf: belediye kısmını atlamayın

Kısırlaştırma masrafı bu kararı erteleyen en büyük sebep. Atlanan nokta şu: belediyelerin büyük bölümü kısırlaştırmayı ve kuduz aşısını ücretsiz yapıyor. İlçe belediyenizin veteriner işleri müdürlüğünü aramak beş dakikalık bir iş ve binlerce lira fark ediyor.

Özel klinik rakamları ve ilk yıl toplam masrafı için kedi masrafı ve aşı fiyatları yazısına bakın.

Sayılarla neden önemli

Bu yazının vardığı yer teorik değil. Pet Fellas'ta şu an yuva bekleyen kedilere baktığımızda tablo şöyle:

Bu sayılar bir yerden geliyor. Bir gebelik iki ayda doğumla, doğum da iki ay sonra yuva arayan dört beş yavruyla sonuçlanıyor. Kısırlaştırma kararı tek bir kedinin konforuyla ilgili değil; bu listenin uzunluğuyla ilgili.

Yuva bekleyenlere bakmak isterseniz: ücretsiz kedi sahiplendirme ilanları.

• Yayında 1.127 kedi ilanı var.
• Yaşı girilmiş 972 kedinin 564'ü bir yaşında ya da daha küçük. Oran %58.
• 310'u henüz yavru, bir yaşını doldurmamış.
• 41 ilanın metninde doğumun beklenmediği, kazayla olduğu açıkça yazıyor.

Veterinere ne zaman gitmeli

Kızgınlık kendi başına veteriner acili değil. Şu durumlarda randevu alın:

• Belirtiler üç haftadan uzun sürüyor ve ara vermiyor
• Kanlı ya da kokulu akıntı var
• Kedi hiç yemiyor, halsiz, kusuyor veya ateşli
• Karın şişkinliği, aşırı su içme, idrar yapmakta zorlanma
• Kedi daha önce kızgınlık ilacı aldı ve şimdi iştahsız, çok su içiyor ya da memelerinde şişlik var
• Kedi kaçtı ve çiftleşmiş olabilir; gebelik olasılığı için erken bakılması gerekir

Son söz

Kızgınlık bir hastalık değil, kedinin normal biyolojisi. Ama apartman dairesinde yaşayan bir kedi için aylarca süren, yönetilmesi zor ve her döngüde gebelikle sonuçlanabilen bir durum.

Evde yapabileceğiniz şeyler kediyi rahatlatır, döngüyü durdurmaz. Durduran tek şey kısırlaştırma. İlaç ve bitkisel ürünler bu kararı ertelemenin aracı olarak kullanıldığında kediye zarar veriyor.

Veterinerinizi arayın, belediyenizi arayın. İkisi bir öğleden sonrada bitiyor.