Kedilerde Mantar: Belirtileri, Bulaşması ve Tedavisi

Adı yanıltıcı: kedi mantarı bir kurt değil, deriye yerleşen bir mantar enfeksiyonudur. Tıp dilinde dermatofitoz denir.

İngilizcesi "ringworm" olduğu için çoğu kaynakta solucanla karıştırılır. Solucanla ilgisi yoktur.

Kedilerde en sık görülen etken Microsporum canis. Sporları tüye yapışır, halıda ve kumaşta aylarca canlı kalır.

Nasıl anlaşılır

Tüy dökülmesinin mantar dışı sebepleri de var; ayrımı tüy dökümü rehberinde anlattık.

• Dairesel tüy dökülmesi. Genellikle kulak, burun, pati ve kuyrukta başlar. Ortası açık, kenarı kabuklu halkalar.
• Kepeklenme ve kabuk. Deri pul pul olur, altı kırmızıdır.
• Kaşıntı değişkendir. Bazı kediler hiç kaşınmaz. "Kaşınmıyorsa mantar değildir" yanlıştır.
• Tırnak tutulumu. Tırnaklar kalınlaşır, şekli bozulur.

İnsana bulaşır mı: evet

Dermatofitoz zoonozdur, yani hayvandan insana geçer. Kedisinde mantar olan evlerde insanlarda da kol, boyun ve karın bölgesinde kaşıntılı halkalar görülebilir.

Risk grubu belli: çocuklar, yaşlılar, bağışıklığı baskılanmış kişiler. Kemoterapi gören, organ nakli olmuş veya bağışıklık ilacı kullanan biri evdeyse mutlaka doktoruna söyleyin.

Bulaşma yolu doğrudan temas ya da ortak eşya: tarak, battaniye, kedi yatağı, taşıma çantası.

Teşhiste iki tuzak

Wood lambası tek başına yetmez. Mor ışıkla bakılan bu yöntem Microsporum canis vakalarının ancak yarısında yeşil parlama verir. Parlamaması mantar olmadığı anlamına gelmez.

Kesin teşhis kültürdür. Veteriner tüy ve kabuk örneği alır, besiyerine eker. Sonuç 10-14 günü bulabilir. Bazı kliniklerde PCR testi daha hızlı sonuç verir.

Bu yüzden tedavi genellikle kültür sonucu beklenmeden başlatılır.

Tedavi iki koldan yürür

Tedavinin bittiğine veteriner karar verir ve bu karar genellikle iki ardışık negatif kültürle verilir, gözle görünen iyileşmeyle değil.

• Ağızdan ilaç. Veterinerin reçete ettiği antifungal, genellikle 4-8 hafta. Belirtiler geçtiğinde ilacı kesmek en sık yapılan hatadır; mantar geri döner.
• Harici uygulama. İlaçlı şampuan veya solüsyon, haftada iki kez. Uzun tüylü kedilerde tüyün kısaltılması gerekebilir.

Evi temizlemek tedavinin yarısıdır

Sporlar ortamda uzun süre canlı kalabilir. Kediyi tedavi edip evi temizlemezseniz yeniden bulaşır.

• Her gün elektrikli süpürge çekin, torbayı dışarı atın
• Yatak, battaniye ve kumaşları en yüksek sıcaklıkta yıkayın
• Sert yüzeyleri çamaşır suyu çözeltisiyle silin, kedinin erişemeyeceği şekilde durulayın
• Mümkünse hasta kediyi tedavi süresince tek odada tutun
• Evde başka hayvan varsa hepsi kontrol edilmeli

Ne zaman acele etmeli

Mantar acil değildir ama şu durumlarda beklemeyin: yaygın tüy kaybı, deride yara ve akıntı, kedinin halsizleşmesi, yemeden kesilmesi. İştahsızlık başka bir sorunun habercisi olabilir; kedim mama yemiyor yazısında ayrıntısı var.

Yeni sahiplendiğiniz bir kedide mantar çok sık görülür, özellikle sokaktan veya barınaktan gelenlerde. İlk veteriner ziyaretinde mutlaka deriye baktırın; ilk muayene listesi burada.

Mantar tedavi edilebilir bir hastalıktır. Sabır ister, panik istemez.