Kedi Otu (Catnip) Nedir, Zararlı mı? Etkisi ve Doğru Kullanımı

Kedi otu, nane ailesinden Nepeta cataria adlı bir bitki. Türkiye'de yaygın olarak kurutulmuş yaprak veya sprey hâlinde satılıyor.

Kediyi etkileyen madde nepetalakton. Bu madde kedinin burnundaki özel bir reseptöre bağlanıyor ve davranışı yöneten beyin bölgelerini tetikliyor. Yani etki sindirimle değil, koklamayla oluşuyor.

Nasıl bir etki yapıyor

İki farklı tepki var ve hangisinin çıkacağı kedinin otu koklamasına mı yoksa yemesine mi bağlı.

Koklarsa: yüzünü sürter, yere yuvarlanır, kendi etrafında döner, oyuncu ve coşkulu olur, bazen havaya saldırır. Bu hâl 10-15 dakika sürer.

Yerse: tam tersine sakinleşir, uyuşuk ve rahat görünür, genelde uyur.

Etki bittikten sonra kedide 30-60 dakikalık bir duyarsızlık dönemi olur; o sürede tekrar verseniz hiçbir şey olmaz. Bu normaldir, ot bayatlamış değildir.

Her kedide işe yaramaz

En sık sorulan soru bu. Kedilerin yaklaşık üçte birinde kedi otu hiçbir etki yapmaz ve bunun sebebi kedinin karakteri değil, genetiktir. Nepetalaktona tepki veren gen kalıtsaldır ve resesif geçer; babada ve annede yoksa yavruda da yoktur.

Ayrıca 3-6 aydan küçük yavrularda etki görülmez. Tepki veren kedilerde bile duyarlılık ergenlikle birlikte oturur. Yavrunuz tepki vermiyorsa birkaç ay sonra tekrar deneyin.

Çok yaşlı kedilerde de duyarlılık azalabiliyor.

Zararlı mı, bağımlılık yapar mı

Hayır. Kedi otu toksik değildir, bağımlılık yapmaz ve bilinen uzun vadeli bir zararı yoktur. Kedi "kafayı bulmuş" gibi görünse de bu maddeyle insandaki bağımlılık mekanizması arasında bir benzerlik yoktur.

İki pratik sınır var:

Saldırgan eğilimli kedilerde coşku hâli sertleşebilir; çok kedili evde ilk denemeyi kediler ayrıyken yapın. Gerginlik yönetimi için çok kedili eve uyum yazısına bakın.

• Fazla yerse sindirim bozukluğu, kusma veya yumuşak dışkı yapabilir. Bir tutam yeterlidir.
• Çok sık verirse kedi duyarsızlaşır. Haftada bir veya iki kez idealdir.

Ne işe yarar

Kedi otunun asıl değeri eğlence değil, yönlendirme. Kediye bir davranışı sevdirmek için kullanılır:

• Tırmalama tahtasına yönlendirme. Koltuğu tırmalayan kedi için en etkili araçlardan biri. Tahtaya ot sürüp koltuğu çekici olmaktan çıkarma yöntemi tırmalama davranışı yazısında.
• Taşıma çantasına alıştırma. Çantanın içine serpmek, çantayı korkulan bir nesne olmaktan çıkarıyor. Yöntemin tamamı kedi taşıma çantası yazısında.
• Yeni eve uyum. Yeni sahiplenilen kedinin kendi alanını benimsemesini hızlandırır; ilk günlerin planı ilk hafta rehberinde.
• Hareketsiz kediyi oynatma. Kilolu ya da tembelleşmiş kedide oyun iştahını açar. Kilo takibi için kedi kaç kilo olmalı.
• Yeni yatağı veya oyuncağı kabul ettirme.

İşe yaramıyorsa alternatifler

Kediniz o üçte birlik gruba giriyorsa denenecek başka bitkiler var:

• Matatabi (silvervine). Kedi otuna tepki vermeyen kedilerin önemli bir kısmı buna tepki veriyor. Türkiye'de çubuk hâlinde bulunuyor.
• Kedi nanesi dışındaki Nepeta türleri
• Valerian kökü. Keskin kokulu, bazı kedilerde güçlü etki yapıyor.

Kedi otu ile kedi çimi karıştırılıyor

İkisi tamamen farklı şeyler.

Kedi otu nane ailesinden, davranış üzerinde etkili, koklanarak kullanılır.

Kedi çimi buğday, arpa veya yulaf filizidir. Davranışa etkisi yoktur; kedi onu sindirim için, tüy yumağını çıkarmak ve lif almak için yer. Tüy yumağı meselesi kedide kıl yumağı yazısında.

Hangisini aldığınızı etiketten kontrol edin; ikisi de faydalıdır ama farklı işler görür.

Nasıl saklanır

Nepetalakton uçucu bir maddedir. Açık paket birkaç ay içinde etkisini kaybeder.

Kedi otunun etkisini göremiyorsanız önce otun tazeliğini kontrol edin; genetik sonucu vermeden önce bayat ürün ihtimalini elemiş olursunuz.

• Hava almayan kapalı kapta saklayın
• Serin ve karanlık yerde tutun
• Buzdolabında veya dondurucuda çok daha uzun dayanır
• Etkisi azaldıysa paketi elinizde ovalayın, yağ yeniden açığa çıkar