5199 Sayılı Kanun ve Hayvan Sahibinin Yasal Yükümlülükleri

Önce kapsamı doğru anlayalım

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, hayvanların korunması ve refahı için temel yasal çerçeveyi oluşturur. Ev hayvanı sahipleri için bakım, gözetim, kötü muameleden kaçınma ve çevreye zarar/rahatsızlık vermeme gibi sorumluluklar bu yaklaşımın parçasıdır.

Kedi, köpek ve gelinciklerin mikroçip ile kimliklendirilmesi ve kayıt altına alınması ise ilgili yönetmeliklerle yürütülür. Bu nedenle sahiplenme sürecinde hem hayvan refahı hem kayıt süreçleri birlikte düşünülmelidir.

Hayvan sahibinin temel bakım sorumluluğu

Hayvan sahibi; hayvanın beslenme, temiz su, güvenli barınma, sağlık, hareket, sosyal temas ve türüne uygun davranış ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. Sorumluluk yalnızca hayvanı eve almakla bitmez.

Düzenli veteriner kontrolü, aşı-parazit takibi, uygun mama, hijyen ve güvenli çevre bu sorumluluğun günlük karşılığıdır. İhmal de hayvan refahını zedeleyebilir.

• Hayvanın günlük mama ve su ihtiyacı karşılanıyor.
• Güvenli barınma ve iklim koşullarına uygun yaşam alanı sağlanıyor.
• Veteriner kontrolü ve koruyucu sağlık uygulamaları takip ediliyor.
• Hayvanın terk edilmemesi ve devrin sorumlu yapılması güvence altına alınıyor.

Mikroçip ve kayıt süreci

Sahipli kedi, köpek ve gelinciklerin kimliklendirilmesi, kayıp durumunda bulunmayı kolaylaştırır ve resmi kayıtların düzenli tutulmasını sağlar. Mikroçip uygulaması ve pasaport/kayıt işlemleri yetkili veteriner hekimler veya ilgili kurumlar üzerinden yürütülür.

Sahip değişikliği, kayıp, ölüm, adres veya iletişim bilgisi gibi değişikliklerde kayıtların güncellenmesi gerekir. Yönetmeliklerde bildirim ve kayıt süreleri değişebildiği için güncel uygulamayı il/ilçe tarım müdürlüğü veya veteriner hekiminizle teyit edin.

• Sahiplenirken mikroçip numarasını ve kayıt durumunu sorun.
• Pasaport veya aşı karnesindeki bilgilerin güncel olduğundan emin olun.
• Sahip değişikliğini yalnızca sözlü bırakmayın; resmi kayıt güncellemesini takip edin.

Çevreye rahatsızlık vermeme yükümlülüğü

Evcil hayvan sahibi, hayvanın çevreye zarar vermemesi ve makul ölçüyü aşan rahatsızlık oluşturmaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Apartmanda sürekli havlama, ortak alan hijyeni veya kontrolsüz tasmasız dolaşma sorun yaratabilir.

Bu yükümlülük hayvanı cezalandırmak anlamına gelmez; eğitim, egzersiz, hijyen, tasma kullanımı ve komşu iletişimiyle sorumluluğu yönetmek anlamına gelir.

Terk etmek çözüm değildir

Bakım koşulları değiştiğinde hayvanı sokağa bırakmak hem etik hem hukuki açıdan ciddi bir sorundur. Taşınma, sağlık, ekonomik zorluk veya uyum problemi yaşandığında önce destek, eğitim, geçici yuva ve sorumlu sahiplendirme seçenekleri aranmalıdır.

Yeni yuva bulunacaksa sağlık kayıtları, karakter bilgisi ve varsa sözleşme ile süreç şeffaf yürütülmelidir. Hayvanın güvenliği her durumda öncelik olmalıdır.

1. Sorunu net tanımlayın: sağlık, davranış, ekonomi veya yaşam değişikliği.
2. Veteriner, eğitmen, geçici yuva veya yakın çevreden destek arayın.
3. Yeni yuva gerekiyorsa ilanı dürüst bilgilerle hazırlayın.
4. Teslimi kayıt, sözleşme ve takip beklentisiyle tamamlayın.

Kötü muamele ve ihmal bildirimleri

Hayvana şiddet, kötü muamele, aç-susuz bırakma, sağlıksız koşullarda tutma veya terk etme gibi durumlarda yetkili kurumlara başvurulabilir. Acil tehlike varsa kolluk birimleri, belediye veterinerlik hizmetleri ve ilgili il/ilçe müdürlükleriyle iletişim kurulmalıdır.

Bildirim yaparken konum, tarih, fotoğraf/video gibi deliller ve somut gözlemler sürecin sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur. Sosyal medyada kişisel bilgi yaymak yerine resmi kanalları kullanmak daha etkili ve güvenlidir.