Kedi ve Köpek Aşı Takvimi: Tam Sağlık Rehberi (2026)

Aşıların önemi: neden ve ne zaman?

Evcil hayvan aşılaması yalnızca hayvanın değil; ev halkı, çevredeki diğer hayvanlar ve toplum sağlığının da koruması anlamına gelir. Kuduz aşısı yasal zorunluluk olmasının yanında, fatal seyirli bir zoonotik hastalığa karşı insanları da korur.

Türkiye Veteriner Hekimler Birliği (TVHB) ve Dünya Küçük Hayvan Veteriner Birliği (WSAVA) tarafından önerilen aşı protokolleri vardır. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel hayvan için son karar lisanslı veteriner tarafından verilmelidir.

Kedi aşı takvimi

6-8 hafta: İlk karma aşı (FVRCP — Feline Viral Rhinotracheitis + Calicivirus + Panleukopenia). FeLV testi yapılır.

10-12 hafta: İkinci karma aşı dozu. FeLV aşısı dış ortama çıkacak veya başka kedilerle yaşayacak kediler için başlatılır.

14-16 hafta: Üçüncü karma aşı dozu. Kuduz aşısı (Türkiye'de yasal zorunluluk).

12 ay: İlk yıllık rapel — karma aşı + kuduz tekrar dozu.

Sonrasında: Yetişkin kediler için karma aşı 1-3 yılda bir, kuduz aşısı 1-3 yılda bir (kullanılan aşı tipine göre). Yıllık veteriner kontrolünde karar verilir.

Köpek aşı takvimi

6-8 hafta: İlk karma aşı (DHPP — Distemper, Hepatit, Parvovirus, Parainfluenza).

10-12 hafta: İkinci DHPP dozu. Bordetella (köpek öksürüğü) opsiyonel olarak başlatılabilir, özellikle pansiyon veya köpek parkı kullanacak köpekler için.

14-16 hafta: Üçüncü DHPP dozu. Kuduz aşısı (yasal zorunluluk).

12 ay: İlk yıllık rapel — DHPP + kuduz tekrar dozu.

Sonrasında: DHPP 1-3 yılda bir, kuduz aşısı 1-3 yılda bir. Leptospirozis aşısı endemik bölgeler için (Karadeniz, Marmara) yıllık önerilir. Lyme hastalığı aşısı kene maruziyeti riski yüksek olan bölgeler için düşünülebilir.

Parazit tedavisi: iç ve dış

İç parazit (bağırsak solucanları, kalp solucanı) tedavisi yavru kedilerde 2 haftalıkken, yavru köpeklerde 3 haftalıkken başlar ve 12 haftaya kadar 2 haftada bir tekrar edilir. Yetişkin bireylerde 3 aylık aralıklarla uygulanır.

Dış parazit (pire, kene, kulak akarı) tedavisi spot-on damla veya oral tablet şeklinde aylık olarak uygulanır. Türkiye'de Mart-Kasım arası kene ve pire mevsimidir; bu dönemde özellikle dikkatli olunmalıdır.

Kalp solucanı (heartworm) için aylık önleyici tedavi kullanılır. Sivrisinek aracılığıyla bulaşan parazit, tedavi edilmediğinde fatal seyreder. Akdeniz ve Ege bölgelerinde risk daha yüksektir.

Kısırlaştırma: ne zaman, neden?

Kedi kısırlaştırması 4-6 aylıkken yapılabilir. Erken kısırlaştırma meme kanseri, pyometra (rahim iltihabı) ve testis kanseri riskini ciddi azaltır. Davranışsal olarak da idrarla işaretleme, agresyon ve evden kaçma davranışları azalır.

Köpek kısırlaştırması orta-büyük ırklar için 12-18 aylıkken, küçük ırklar için 6-12 aylıkken önerilir. Erken kısırlaştırma bazı ortopedik sorunlarla ilişkilendirilmiş olsa da popülasyon yönetimi ve sağlık avantajları büyüktür.

5199 sayılı kanun sokaktan sahiplenilen hayvanlar için kısırlaştırmayı zorunlu kılar. Belediye veterinerlik hizmetleri sokak hayvanları için ücretsiz; bireysel evcil hayvanlar için özel klinikte 1.500-3.500 TL arasıdır.

Yıllık sağlık kontrolü: neler yapılmalı?

Yıllık veteriner kontrolünde şu işlemler yapılmalıdır: genel fizik muayene, ağırlık ve vücut kondisyon skoru, diş kontrolü ve gerekirse diş temizliği, kalp-akciğer dinleme, vücut ısısı, abdominal palpasyon. 7 yaş üstü hayvanlar için 6 ayda bir kontrol önerilir.

Kan tahlilleri (komple kan sayımı, biyokimya, tiroid) yıllık olarak yapılmalıdır. Yaşlı hayvanlarda idrar tahlili, kalp ultrasonu ve göz muayenesi eklenir. Bu testler erken teşhis için kritiktir; pek çok yaygın hastalık (diabetes, böbrek yetmezliği, hipertiroidi) erken evrede yakalanırsa kontrol altına alınabilir.

Diş hijyeni en çok ihmal edilen alandır. Yetişkin kedi ve köpeklerin %80'inden fazlası 3 yaşına kadar bir miktar diş hastalığı geliştirir. Düzenli diş fırçalama, dental çiğneme oyuncakları ve yıllık profesyonel diş temizliği önerilir.